Milieubewust jeugdwerk: werking

Vervoersplan

• Stel een vervoersplan op. Sommige kinderen en jongeren geraken misschien minder gemakkelijk op de activiteit, anderen komen van ver.
• Organiseer zo het samen vervoeren van leden, spreek een beurtrol af met de leiding of met de ouders.
• Promoot carpoolen expliciet op de website van je organisatie of via mail. Zorg dat ze zich online of per mail kunnen inschrijven. Bezorg hen een lijst van de mensen die in de buurt wonen, zodat ze met elkaar kunnen afspreken.

Veilig en gezond

• Altijd handig: het nummer van het antigifcentrum: 070/245245!
• Vermijd giftige stoffen. Vervang pesticiden door natuurlijke insectwerende middelen (een pot citroenmelisse of okkernootbladeren helpen goed!), gebruik ecologische kuisproducten. Spuitbussen zijn giftig en ontvlambaar en dus te vermijden!
• Als je toch een giftige stof moet gebruiken, berg die dan veilig op, zorg dat de kleinsten er niet bij kunnen!
• WC of gootsteen verstopt?? De klassieke ontstopper is nog steeds hét milieuvriendelijke alternatief voor al die zwaar milieuvervuilende chemische producten.
• Wees zuinig met detergenten en gebruik de minst schadelijke producten. Hoe minder verbruik, hoe beter voor het milieu. Het toilet kan je ook perfect reinigen met azijn of door regelmatig hard schrobben

Uniform

• Blauw, bruin, lichtblauw, roodkapjes, groene petjes, ... wat ook je uniform is, het is interessant!
• Hebben jullie een uniform van de koepel? Organiseer dan een uniformbeurs!
• Maken jullie je eigen groepspull of t-shirt? Koop die dan fair, biologisch of solidair!

Trek aan 't zelfde zeel!

Aan hetzelfde zeel trekken doe je zowel intern als extern. Zorg ervoor dat iedereen mee is in het verhaal, overleg met je leidingsploeg zodat iedereen achter de keuzes staat. Probeer ook niet alles ineens te realiseren, dat is veel moeilijker vol te houden!

Geef een beetje duurzaamheid mee aan je leden. Leg uit waarom jullie liever voor het vieruurtje zorgen, waarom ze geen ramen mogen laten openstaan, het licht moeten uitdoen, ... Stel aan actieplan op en communiceer erover: brainstorm over mogelijke acties en ga stap voor stap aan de slag. Maak duidelijk aan de leden wat je doet en waarom. Je kan bv. enkele leuke affiches zelf maken.

Probeer niet alleen intern maar ook extern voor een draagvlak te zorgen. Je kan er zo voor zorgen dat je positieve invloed tot buiten de grenzen van je lokaal reikt! Dit doe je door samen te werken met organisaties uit de buurt of door een actief oudercomité te betrekken bij je werking.

Participatie en inspraak

Je kan werk maken van participatie en inspraak van je leden, maar ook van de ouders en de buurt!

• Intern: Laat de leden meebeslissen over de invulling van de activiteiten of het kampverloop.
• Extern:Betrek ook de ouders in je werking. Organiseer af en toe een ouderraad, zodat ze op de hoogte zijn van het reilen en zeilen in je groep. Bovendien is zo'n ouderraad handig om op terug te vallen voor praktisch werk! Ook de buurt kun je betrekken, organiseer af en toe een activiteit waar je hen op uitnodigt, betrek hen bij je grotere plannen.

Over het muurtje

Kijk eens buiten de muren van je jeugdbeweging! Er zijn in je buurt een boel andere partners om iets mee op poten te zetten!

• Organiseer een jeugdbewegingsdag: een reuzespel met de andere jeugdbewegingen uit je gemeente!
• Andere verenigingen binnen de gemeente zien het misschien zitten om samen iets te doen rond duurzaamheid, milieu, Noord-Zuid? Luister eens bij de KAV, dee KVLV, Oxfam-Wereldwinkels, de 11.11.11-comité's, ...)
• Ga voor een open groep: kijk hoe je het werken met gehandicapte jongeren kunt integreren, al is het maar voor één activiteit per jaar. Werk drempels weg voor kansarme of allochtone jongeren. Organiseer iets met lokale opvanginitiatieven van de bijzondere jeugdzorg.

Materiaal

• Als je verf koopt, kies dan voor verf op basis van water. Ook voor buiten bestaan er duurzame verven op waterbasis. Je kunt ook zelf verf maken, hoe je dat doet vind je in de publicatie 'kampkikken en kikkererwten'.
• Gebruik zelfgemaakte en milieuvriendelijke papierlijm. Het bereiden ervan is al een leuke activiteit op zich. Zelfgemaakte papierlijm is milieuvriendelijk, spotgoedkoop en ... eetbaar! Hoe je dit kan maken vind je terug in het boek Loslopend Wild Deel II van Steunpunt Jeugd .
• Let op wat je koopt: werd je voetbal gemaakt door Indische kinderhandjes?
• Koop stevig en duurzaam materiaal. Het is iets duurder maar gaat langer mee en is over het algemeen steviger. (bv. metalen koffers in plaats van plastieken bakken).
• Probeer zoveel mogelijk gebruik te maken van het materiaal dat je ter plaatse vindt bij het voorbereiden van je programma's. Is er op kamp een dennenbos in de buurt? Speel dan eens met denappels i.p.v. met knikkers
• Papier en karton kan je vaak gratis op de kop tikken. Grote stukken karton voor spelborden vind je in een elektrozaak. De achterkant van een affiche of van behangpapier wordt een flap om liedjesteksten aan te leren. Bierviltjes of toegangskaarten van je vorige groepsfeest gebruik je als leventjes. Opgerolde kranten worden een stevige knuppel.

Krantje/nieuwsbrief

Of het nu ter aankondiging is van een financiële actie of het verslag van een leuke activiteit, af en toe worden berichtjes gedrukt.

• Druk je programmakrantjes af op gerecycleerd papier.
• Kopieer dubbelzijdig.
• Beperk je drukwerk in formaat en oplage. Kies voor een klein papierformaat, hou ook rekening met het formaat dat gekopieerd kan worden zonder papierverlies bij het snijden.
• Gebruik mens- en milieuvriendelijk papier en druktechnieken.

Iedereen lid

Hebben jullie al eens nagedacht over oplossingen voor gezinnen die het lidgeld of bivakgeld moeilijk kunnen betalen?

• Misschien is het mogelijk om een spaar- of spreidingssysteem te organiseren.
• Ga op zoek naar financiële ondersteuningsmechanismen: De meeste OCMW's hebben een extra budget om aan dergelijke vragen te beantwoorden. Een aantal jeugdbewegingskoepels hebben ook een solidariteitsfons om aan dergelijke vragen tegemoet te komen.

Bar

Een bar op vrijdag- en/of zaterdagavond?

• Kies voor eerlijke of biologische drankjes! Meer hierover vind je onder eten en drinken.
• Beslis samen of je al of niet binnen rookt, hou rekening met de niet-rokers!

Afval

We produceren met zijn allen grote bergen afval. Maar we kunnen dat gemakkelijk beperken!

• Vermijd reclame in de brievenbus aan je lokaal en kleef de sticker: NEE reclame erop!
• Zorg voor gescheiden afvalbakken met duidelijke aanwijzingen, zo weet iedereen wat waar moet.
• Een compostbak verwerkt de etensresten.
• Je kan heel wat afval voorkomen door er eenvoudigweg geen te kopen! Koop grote hoeveelheden met weinig verpakking: liever megapotten chocopasta dan dertig kleine bokalen. Niet elke suikerwafel moet individueel verpakt zijn. Koop geen vieruurtjes die oververpakt zijn. Het is niet milieuvriendelijk, je betaalt voor al die extra verpakking en vaak ook nog voor het luxer imago dat die verpakking geeft aan het product.
• Zorg voor peuk-bakjes buiten, hang bijvoorbeeld lege melkdozen doorgesneden rond het kampvuur of rond je lokaal. Peuken in het gras zijn immers vervelend om op te rapen, en ze vergaan ten vroegste na twee jaar!

Vieruurtje

Een vieruurtje helpt om de middag goed door te komen... Hier een paar tips!

• Koop met je afdeling samen het vieruurtje aan. Éen groot pak koekjes geeft vaak minder afval dan de kleine individuele pakjes die elk lid meebrengt. Stevige bekers en grote glazen flessen kunnen week na week gebruikt worden. Zo krijgt iedereen hetzelfde en vermijd je dat de ene met een overvloed aan snoep aankomt terwijl andere misschien niets bijhebben.
• Ga voor Fair Tradefruitsap en eerlijke koekjes voor het 4 uur, of kies voor bio!
• Biedt kraantjeswater aan: je hebt daarvoor een kan en glazen/bekers nodig...

Wasmiddel en zo

Als je helemaal consequent wil zijn, dan zorg je niet alleen voor de juiste kledij, maar ook voor een ecologisch wasmiddel, biologisch naaigaren, enz.

Uniformenbeurs

Organiseer jaarlijks een mogelijkheid om je oude uniform te verkopen aan jongere leden. Zo geef je ook aan kansarme kinderen een kans om lid te worden van je jeugdbeweging zonder al te veel kosten voor het uniform. Trouwens, zo wordt er met je oude uniform zeker nog eens goed geravot.

Tweedehands

Via tweedehandskledij geef je je uniform, je vrijetijdsbroek of je sjaal een tweede leven. Herbruikbare goederen krijgen een nieuwe bestemming. Daarenboven verklein je zo de afvalberg.

• Propere versleten kledij kan in de containers van de textielinzamelaars (Oxfam Solidariteit, Spullenhulp,...) gedeponeerd worden. Of je kan meedoen aan een kledinginzamelactie.
• Breng versleten kleding die niet langer bruikbaar is naar een voddenboer of lompenhandelaar.
• Wil je zelf iets kopen dan kan je tegenwoordig in heel wat winkels terecht voor kwaliteitsvolle tweedehandskledij tegen een prijsje.

Solidaire kledij

Via heel wat T-shirts, sjaaltjes en andere gadgets kan je een goed doel steunen. Deze kleding is niet noodzakelijk fairtrade of bio, maar vaak wel. Een percentage van de verkoopprijs van deze stukjes textiel gaat naar een maatschappelijk doel. Voorbeelden daarvan zijn T-shirts ten voordele van Greenpeace, het Solidariteitsfonds, ...

Fairtrade textiel

Eerlijke kleding is kleding die in goede arbeidomstandigheden gemaakt is en waarvoor de partner een eerlijke prijs ontvangt. Dit is een prijs die hoger ligt dan de lokale marktprijs en de producent de gelegenheid geeft op een waardige manier te leven. Als er sprake is van biokatoen, dan komt er nog een extra premie bovenop de eerlijke prijs.

Biokatoen

Katoen heeft een natuurlijk imago, omdat het van een plant komt. Katoen is een natuurproduct, terwijl andere textielvezels, bijvoorbeeld polyester, chemische verbindingen zijn. In de ogen van veel mensen is katoen dus per definitie milieuvriendelijk. Van alle landbouwproductie is katoen echter de meest vervuilende, want er worden enorme hoeveelheden bestrijdingsmiddelen gebruikt.

Biokatoenboeren gebruiken geen kunstmest, bestrijdingsmiddelen of ontbladeringsmiddelen voor de katoenteelt maar natuurlijke compost en bestrijdingsmiddelen. Daarnaast telen ze het katoen volgens natuurlijke teeltmethoden zoals wisselbouw (afwisselend katoen, sojabonen en tarwe), plantenextracten en insecten.

De prijs die ze voor hun biokatoen krijgen, kan tot 25% hoger zijn dan de normale marktprijs, maar enkel als het hele productieproces onder controle staat van onafhankelijke controle- en keurmerkorganisaties. Dus niet alleen de teelt, maar ook het hele veredelingsproces van de stoffen (bleken, verven, versoepelen, krimpvrij maken) moet milieuvriendelijk gebeuren.
Het EKO-label garandeert dat producten van biologische stoffen gemaakt zijn. Dit keurmerk wordt gecontroleerd door Skal International.